حاولوا ) اى طلبوا ( النّفع فى اشياعهم ) اى اتباعهم و انصارهم ( نفعوا * * سجية ) او غريزة و خلق ( تلك ) الخصلة ( منهم غير محدثة * انّ الخلائق ) جمع خليقة و الطبيعة و هى الخلق ( فاعلم شرّها البدع * * ) جمع بدعة و هى المبتدعات و المحدثات قسم فى الاوّل صفة الممدوحين الى ضرر الاعداء و نفع الاولياء ثم جمعها فى الثّانى تحت كونها سجية . ترجمه مصنّف گويد : و از جمله وجوه معنوى صنعت جمع با تقسيم مىباشد و آن عبارتست از اينكه امور متعدّدى را تحت حكم واحدى جمع كرده و سپس آنها را تقسيم و تفريق نمايند يا عكس آن . صورت اوّل همچون قول شاعر : حتّى اقام على ارباض خرشنة * تشقى به الرّوم و الصلبان و البيع للسّبى ما نكحوا و القتل ما ولدوا * و النّهب ما جمعوا و النّار ما زرعوا و در صورت دوّم مانند قول شاعر : قوم اذا حاربوا ضروا عدوّهم * او حاولوا النفع فى اشياعهم نفعوا سجيّة تلك منهم غير محدثة * انّ الخلائق فاعلم شرّها البدع صنعت جمع با تقسيم شارح گويد : يكى از محسّنات و وجوه معنوى صنعت جمع يا تقسيم مىباشد و آن داراى دو صورت است : الف : آنكه ابتداء امور متعدّدى را تحت حكم واحدى جمع كرده و سپس آنها را تقسيم و از هم تفريق نمايند .